DINADAKILA ANG PAGSASAKRIPISYO—PERO PATUNAY BA ITO NG EMPOWERMENT?

May isang papuring madaling ibigay sa babaeng inuuna ang pangangailangan ng pamilya kahit may kailangan siyang isantabi para sa sarili: “Napakadakila ng sakripisyo niya.”

Kapag huminto siya sa pagtatrabaho para mag-alaga ng mga anak, ipinagpaliban ang sariling mga plano, o patuloy na kumikilos sa kabila ng pagod at hirap, madalas ang unang nakikita ay ang kaniyang sakripisyo. At sa maraming pagkakataon, talagang nararapat itong kilalanin.

Pero habang dinadakila natin ang kaniyang sakripisyo, sino ang nagtatanong kung mayroon ba siyang sapat na suporta, seguridad, at tunay na pagpipilian?

Dahil may pagkakaiba ang sakripisyong malaya niyang pinili at sakripisyong napilitan siyang pasanin dahil wala siyang makatotohanang alternatibo. Maaaring pareho itong mabigat, pero hindi pareho ang ipinahihiwatig ng mga ito tungkol sa empowerment.

Hindi kailangang maliitin ang sakripisyo ng isang babae para kuwestiyunin kung tunay siyang empowered. At hindi rin kailangang tawaging empowered ang bawat nagsasakripisyo para kilalanin ang halaga ng kaniyang ginagawa.

Dito mahalagang maunawaan ang pagkakaiba ng pagiging kapaki-pakinabang, pagkakaroon ng sariling kita, at tunay na empowerment.

ANO BA TALAGA ANG WOMEN'S EMPOWERMENT?

Hindi sapat na batayan ang pagkakaroon ng trabaho, sariling kita, o pagiging mahusay sa responsibilidad sa tahanan.

Sa isang mahalagang pag-aaral noong 1999, ipinaliwanag ng researcher na si Naila Kabeer ang empowerment bilang prosesong nagbibigay sa mga taong dating limitado ang kakayahang gumawa ng mahahalagang desisyon ng tunay na pagkakataong makapili.

May tatlong magkakaugnay na bahagi ito:
Resources, o mga kakayahan at mapagkukunang maaaring gamitin;
Agency, o kakayahang magpasya at kumilos;
at Achievements, o mga resultang nakamit.

Hindi lamang kung ano ang nagagawa ng babae ang mahalaga. Kasama rin kung may sapat siyang oportunidad, kakayahan, at kalayaang piliin ang direksiyong nais niyang tahakin.

Kaya maaaring makabuluhan ang pagiging full-time housewife pero hindi ito awtomatikong patunay ng empowerment. Ganoon din, hindi awtomatikong empowered ang isang babaeng may trabaho at sariling suweldo.

MAY HALAGA ANG TRABAHO SA BAHAY—KAHIT WALANG SUWELDO.

Ayon sa International Labour Organization (ILO), tinatayang 708 milyong kababaihan sa buong mundo noong 2023 ang hindi kabilang sa labor force dahil sa unpaid care responsibilities.

Sa Pilipinas, natuklasan naman sa 2021 National Household Care Survey ng Oxfam Pilipinas na ang mga babaeng kalahok ay gumugol ng average na 6.75 oras bawat araw sa primary care work, kumpara sa 3.48 oras ng mga lalaking kalahok.

Kapag isinama ang sabay-sabay na pag-aalaga at pagbabantay sa mga umaasang miyembro ng pamilya, mas humahaba pa ang oras na inilalaan sa care work.

Mahalagang linawin na isinagawa ang pag-aaral ng Oxfam noong pandemya at kumuha ito ng datos mula sa mga kalahok sa ilang lugar sa Pilipinas. Hindi dapat ituring ang resulta bilang eksaktong pambansang average para sa lahat ng Pilipino.

Gayunman, malinaw ang ipinapakita ng mga pag-aaral:
May malaking trabahong nagaganap sa loob ng tahanan na hindi nasusukat sa suweldo.

Ang pagluluto, paglilinis, pag-aalaga sa mga anak, pag-asikaso sa may sakit, at pamamahala ng bahay ay may tunay na halaga. May oras, lakas, at oportunidad na inilalaan para maisagawa ang mga ito.

Pero may isa pang mahalagang pagkakaiba.

Ang pagkilala sa halaga ng unpaid work ay hindi kapareho ng pagpapatunay na may sapat na kontrol ang gumagawa nito sa kaniyang sariling buhay.

Maaaring napakahalaga ng kontribusyon ng isang housewife sa pamilya, pero wala siyang sapat na access sa pera, walang makabuluhang boses sa mahahalagang desisyon, o walang maaasahang seguridad kung biglang magbago ang kaniyang kalagayan.

Hindi nabubura ng kaniyang sakripisyo ang mga limitasyong iyon.

MAY SARILING KITA—EMPOWERED NA BA AGAD?

Mahalaga ang financial independence. Kapag may sariling mapagkukunan ng kabuhayan, ipon, o ari-arian ang isang babae, maaari nitong palawakin ang kaniyang kakayahang magdesisyon, harapin ang emergency, at makaiwas sa lubos na pag-asa sa ibang tao.

Pero hindi rin sapat ang pagkakaroon ng sariling suweldo para sabihing malaya na siyang magpasya.

Sa 2022 National Demographic and Health Survey ng Philippine Statistics Authority (PSA), 4.7% ng mga may-asawang babaeng edad 15–49 na may cash earnings ang nagsabing ang kanilang asawa ang nagpapasya kung paano gagamitin ang kanilang kinikita.

Ipinapakita nitong posible ang pagkakaroon ng kita nang hindi ang kumikita mismo ang may kontrol sa paggamit nito.

Samantala, sa 2025 NDHS, 85.2% ng mga may-asawang babaeng may bayad na trabaho ang nakatugon sa sukatan ng informed decision-making tungkol sa pakikipagtalik, paggamit ng contraception, at reproductive health care. Sa mga hindi employed, 80.7% naman.

Ang paghahambing na ito ay nakabatay sa employment status ng mga kasalukuyang may-asawang babaeng edad 15–49. Hindi ito direktang paghahambing ng mga working wife at full-time housewife, at hindi rin ito sukatan para sa lahat ng kababaihan.

May pagkakaiba ang dalawang grupo, ngunit hindi nito pinatutunayang ang pagkakaroon ng trabaho mismo ang dahilan ng pagkakaiba. Hindi rin nito sinasabing walang kakayahang magdesisyon ang mga babaeng walang bayad na trabaho.

Isang mahalagang bahagi lamang ng empowerment ang sinusukat ng mga numerong ito.

Kaya hindi sapat na itanong kung sino ang kumikita. Kailangang itanong kung sino ang may access, sino ang may kontrol, at sino ang may kakayahang magpasya.

May mga pamilyang isa lamang sa mag-asawa ang kumikita, ngunit kapwa sila may makabuluhang boses sa paggamit ng pera, may access sa mga resources, at may maaasahang seguridad.

May mga pamilyang pareho silang nagtatrabaho, ngunit hindi pantay ang kanilang kakayahang magpasya.

Hindi awtomatikong disempowered ang unang sitwasyon dahil iisa ang kumikita. At hindi rin awtomatikong empowered ang ikalawa dahil pareho silang may trabaho.

HINDI RIN SIMPLE ANG USAPIN SA BATAS.

Sa ilalim ng Republic Act No. 9710 o Magna Carta of Women, ang women's empowerment ay nakaugnay sa mga karapatan, oportunidad, pakikilahok, at pantay na access sa pagmamay-ari, pamamahala, at pagkontrol sa mga resources at benepisyo sa pamilya at lipunan.

Sa Articles 70 at 71 naman ng Family Code, kapwa responsable ang mag-asawa sa suporta sa pamilya, at ang pamamahala ng tahanan ay karapatan at tungkulin nilang dalawa. May iba pang patakaran tungkol sa ari-arian at pangangasiwa nito depende sa naaangkop na property regime.

Mahalaga rin ang Republic Act No. 9262, na kumikilala sa economic abuse, kabilang ang ilang uri ng pagkontrol sa pera, pagkakait ng financial resources, at pagpigil sa lehitimong kabuhayan ng babae.

Hindi nangangahulugang economic abuse agad ang pagsasamang isa lamang ang kumikita. Ang kailangang suriin ay ang aktuwal na pagkilos, pagkontrol, pagkakait, at mga kondisyong saklaw ng batas.

May malaking pagkakaiba ang boluntaryong paghahati ng responsibilidad at ang paggamit ng pera upang kontrolin ang kapareha.

DITO PUMAPASOK ANG PROBLEMA SA PAGDAKILA SA PAGTITIIS.

May nakaugaliang pananaw na mas kahanga-hanga ang isang ina o asawa kapag mas marami siyang kayang isakripisyo para sa pamilya.

Minsan, ang hindi pagreklamo ay tinatawag na katatagan. Ang patuloy na pag-unawa kahit nauubos na ang sariling lakas ay tinatawag na pagmamahal. Ang pagsasantabi sa sariling pangangailangan ay ginagawang sukatan ng pagiging mabuting ina o asawa.

Maaaring tunay ang pagmamahal sa likod ng mga gawaing iyon.
Pero hindi lahat ng sakripisyo ay nagmumula sa parehong kalagayan.

May babaeng kusang pinipiling tumutok sa pagpapalaki ng mga anak dahil iyon ang nais niyang gawin sa isang yugto ng kaniyang buhay.
May babae namang gustong magtrabaho, mag-aral, o magkaroon ng sariling kabuhayan, ngunit hindi niya magawa dahil walang mag-aalaga sa mga anak, kulang ang suporta, o hindi sapat ang kaniyang mapagkukunan.

Pareho silang nagsasakripisyo. Pero hindi nangangahulugang pareho ang lawak ng kanilang pagpipilian.

At hindi rin sapat ang simpleng pagsasabing kusang pinili ng isang tao ang kaniyang kalagayan. Mahalagang tingnan kung may makatotohanan siyang mga alternatibo at kung may kakayahan siyang baguhin ang desisyong iyon kapag nagbago ang kaniyang pangangailangan.

Dahil ang tunay na pagpili ay hindi lamang pagkakaroon ng karapatang magsabi ng oo. Mahalaga rin ang praktikal na kakayahang magsabi ng hindi.

Hindi kailangang magkaroon ng sariling negosyo, mataas na posisyon, o pambihirang tagumpay para matawag na empowered.

Hindi parangal ang empowerment na ibinibigay lamang sa mga taong lumampas sa karaniwang tungkulin. Hindi rin ito gantimpala sa dami ng tiniis o isinakripisyo.

Ang mahalaga ay kung may tunay siyang kakayahang magpasya tungkol sa sariling buhay, may sapat na resources at suporta upang maisagawa ang kaniyang mga desisyon, at may pagkakataong baguhin ang kaniyang kalagayan.

Kaya hindi dapat gawing laban ng working wife at housewife ang usapin.

Hindi kalaban ng empowerment ang pagiging full-time housewife. Hindi rin kalaban ng pamilya ang paghahangad ng babae ng sariling financial security.

Ang dapat suriin ay kung ang mga responsibilidad sa tahanan ay makatarungang napagkasunduan, kung may pantay na paggalang sa desisyon ng bawat isa, at kung may sapat na seguridad ang taong naglalaan ng malaking bahagi ng kaniyang buhay sa unpaid care work.

Mahalaga rito ang pagbabahagi ng mga responsibilidad, maayos na access sa family resources, pagkakataong magpahinga, at suporta sa edukasyon, kabuhayan, childcare, at social protection.

Hindi sapat ang papuri kung ang bigat ng responsibilidad ay nananatiling nakapasan sa iisang tao.

PUWEDENG IGALANG ANG SAKRIPISYO NANG HINDI ITO NIROROMANTISA.

Hindi kailangang maliitin ang isang inang piniling manatili sa bahay. Hindi rin kailangang ipagpalagay na wala siyang empowerment dahil hindi siya tumatanggap ng suweldo.

Pero hindi rin dapat awtomatikong tawaging empowered ang isang babaeng patuloy na nagsasakripisyo, lalo na kung hindi pa nasusuri kung may sapat siyang seguridad, kontrol, at tunay na pagpipilian.

Ang pagmamahal ay maaaring dahilan ng sakripisyo. Ang katatagan ay maaaring dahilan kung bakit nakakayanan ang hirap. Ngunit hindi pinatutunayan ng alinman sa mga ito, nang mag-isa, na may sapat na kontrol ang isang tao sa kaniyang kalagayan.

Sa halip na makuntento sa pagsasabing napakadakila ng isang babaeng walang sawang nagtitiis, mas mahalagang itanong kung bakit kailangan niyang tiisin ang lahat, kung may tumutulong ba sa kaniya, at kung may kakayahan ba siyang pumili ng ibang landas.

Ang sakripisyo ay maaaring karapat-dapat sa pagkilala. Pero hindi dapat gamitin ang pagkilalang iyon para takpan ang kawalan ng tunay na pagpipilian.

Hindi kailangang may sariling suweldo para magkaroon ng dignidad at mahalagang papel sa pamilya. Hindi rin sapat ang pagkakaroon ng suweldo para masabing ganap nang empowered.

Ang dapat ipaglaban ay hindi lamang ang karapatang magsakripisyo para sa pamilya, kundi ang karapatang magkaroon ng makabuluhang pagpipilian, patas na pagtrato, at seguridad habang ginagampanan ang responsibilidad na iyon.