Sa panahon ng social media, madaling makabuo ng matapang na konklusyon mula sa isang pagbisita, ilang video clip, ilang larawan, o ilang nakausap. At kapag nagmula ito sa isang personalidad o content creator na may malawak na audience, mas mabilis din itong napaniniwalaan ng marami.

Ngunit hindi lahat ng nakikita sa isang pagbisita ay buong katotohanan.

Ang isang lugar ay may kasaysayan. Ang isang isyu ay may konteksto. At ang katotohanan ay hindi laging nakikita sa unang tingin.

Dito pumapasok ang investigative journalism.

Hindi ito basta pagpunta sa lugar at pagdodokumento ng nakita. Isa itong proseso ng masusing paghahanap ng katotohanan. Kasama rito ang pagberipika ng mga impormasyon, pagsusuri ng mga dokumento, pagtutugma ng magkakaibang salaysay, paghingi ng panig ng mga sangkot, at pagtiyak na ang bawat mahalagang pahayag ay may sapat na ebidensiyang sumusuporta rito.

Iyan ang dahilan kung bakit ang isang pagbisita o personal na obserbasyon ay hindi awtomatikong kapalit ng isang masusing imbestigasyon.

Hindi lahat ng may camera ay dokumentarista.
Hindi lahat ng gumagawa ng content tungkol sa isang isyu ay investigative journalist.
At hindi lahat ng may malawak na audience ay may sapat na kakayahang magsagawa ng imbestigasyong maaaring sumalungat sa isang masusing isinagawang pagsisiyasat.

Hindi rin ibig sabihin nito na ang content creator o ordinaryong mamamayan ay hindi na maaaring magsagawa ng sariling imbestigasyon. Sa katunayan, may mga independent at citizen journalists na nakapaglalabas ng mahahalagang impormasyon. Ngunit kapag ang isang ulat ay kokontra o magpapawalang-bisa sa isang nauna nang masusing investigative report, ang sariling pahayag ay dapat ding suportado ng kaparehong antas ng ebidensiya, beripikasyon, at pananagutan. Sa paghahanap ng katotohanan, hindi titulo ang pinakamahalaga—ang proseso ang nagbibigay ng kredibilidad.

Sa social media, mas madaling kumalat ang simpleng kuwento kaysa sa masalimuot na paliwanag at ebidensiya. Kapag paulit-ulit ding napapanood, nababasa, at napagkakatiwalaan ang isang personalidad sa isang larangan, madaling isipin ng publiko na tama rin siya sa ibang larangan. Ngunit ang lawak ng impluwensiya ay hindi awtomatikong nangangahulugan ng lawak ng kaalaman o ng proseso ng beripikasyon.

Kapag ang obserbasyon ay ipinakita na parang kumpletong katotohanan nang hindi dumaraan sa parehong antas ng beripikasyon, hindi lang sariling kredibilidad ang nalalagay sa alanganin. Nalilito rin ang publiko, humihina ang tiwala sa lehitimong investigative journalism, at natatabunan ang boses ng mga taong matagal nang naghihintay na marinig.

Ngunit hindi lang content creator ang may responsibilidad.

May pananagutan din ang bawat manonood at mambabasa. Hindi sapat na tanungin kung sino ang nagsabi. Mas mahalagang tanungin kung paano niya napatunayan ang kaniyang sinasabi.

Sa social media, madaling maging viral ang isang post.
Mas mahirap maging responsable sa katotohanang dala nito.

Ang dami ng followers ay hindi pamalit sa beripikasyon.
Ang lawak ng impluwensiya ay hindi garantiya ng katotohanan.
At ang kumpiyansa sa pagsasalita o pagsusulat ay hindi pamalit sa ebidensiya.

Kapag followers ang naging sukatan ng kredibilidad kaysa proseso ng beripikasyon, unti-unting nawawala ang halaga ng masusing paghahanap ng katotohanan. At kapag mas pinaniniwalaan na ang impluwensiya kaysa ebidensiya, hindi lang ang katotohanan ang naliligaw— pati ang paghatol ng publiko.