May mga bagay na hindi lang dapat magpa-react sa atin—dapat din nila tayong mapaisip.
Kapag ang marahas na pagkamatay ng isang tao ay nagiging biro, meme, o dahilan ng tawanan dahil lang magkaiba kayo ng paniniwala o magkaiba ang personalidad na inyong sinusuportahan, hindi na lang ito usapin ng opinyon o pulitika.
Isa na rin itong usapin ng konsensiya, pagkatao, at ng uri ng lipunang unti-unti nating binubuo.
May mga pagkakataong mas nakakatakot ang reaksyon ng tao kaysa sa mismong trahedya.
Kailan pa naging katanggap-tanggap na tawaging “karma” ang marahas na pagkamatay ng isang tao, at pagkatapos ay pagtawanan o gawing biro ito dahil lang magkaiba kayo ng paniniwala o magkaiba ang personalidad na inyong sinusuportahan?
Hindi sukatan ng matatag na paninindigan ang kakayahang magsaya sa pagkamatay ng taong itinuturing mong kalaban. Hindi rin ito tanda ng moral na katatagan. Mas madalas, palatandaan ito na unti-unti nang namamanhid ang konsensiya at mas nauuna na ang galit kaysa pagkilala sa dignidad ng tao.
Kapag mas nangingibabaw ang pagkakakilanlan ng tao sa isang grupo, ideolohiya, o personalidad, mas madali niyang makita ang kabilang panig bilang “kalaban” kaysa kapwa tao. At kapag nangyari iyon, mas madali ring mawala ang pakikiramay at maging katanggap-tanggap ang mga salitang dati ay hindi natin maiisip sabihin tungkol sa pagkamatay ng iba.
Nakababahala ito dahil taliwas ito sa mga pagpapahalagang matagal nang itinataguyod sa kulturang Pilipino—ang paggalang sa buhay, pakikiramay sa naulila, at pagiging makatao kahit may hindi pagkakasundo. Kapag napapalitan ang mga ito ng pangungutya at pagdiriwang sa marahas na pagkamatay ng tao, hindi lang opinyon ang nagbabago. Maaari rin nitong unti-unting mabago ang kultura ng ating pakikitungo sa isa’t isa.
Ang pagtawag agad na “karma” sa marahas na pagkamatay ng isang tao ay hindi nagbibigay ng sapat na batayan upang pagtawanan o gawing biro ang nangyari. At kahit naniniwala kang may pananagutan ang isang tao sa sarili niyang ginawa, hindi iyon nagbibigay ng karapatang kutyain o gawing katatawanan ang marahas niyang pagkamatay.
Kapag ang pagkamatay ng tao ay naging entertainment, meme, o punchline ng pulitika at panatismo, hindi na lang respeto sa buhay ang nawawala. Lumalalim din ang pagkakahati-hati ng lipunan dahil mas nasasanay tayong kutyain ang kalaban kaysa kilalanin ang dignidad ng bawat tao.
Ang paraan ng pagtrato natin sa pagkamatay ng kahit sinong tao ay hindi lang nagsasabi kung ano ang tingin natin sa kanya. Mas malinaw nitong ipinapakita kung ano ang unti-unti nang nagiging kalagayan ng ating sariling pagkatao at ng lipunang sama-sama nating binubuo.