Sa tuwing may balita tungkol sa pagpatay, pagnanakaw, panggagahasa, o iba pang mabibigat na krimen, iisa ang paulit-ulit na maririnig.
"Human rights kasi."
"Due process na naman."
"Ipagtatanggol na naman 'yan."
"Gagawing santo pa 'yan."
Unti-unti, parang naging normal na ang ganitong reaksyon.
Ngunit bago natin tanggapin ang ganitong pananaw bilang katotohanan, may isang tanong na hindi natin dapat lampasan.
PAGKUNSINTI BA TALAGA?
May mga taong umabot na sa puntong halos bawat balita ng krimen ay iisa na lang ang paliwanag.
Paulit-ulit ang linya. Iba-iba lang ang pangalan ng kasong pinag-uusapan.
Ngunit bago natin sisihin ang human rights at due process, mahalagang itanong muna: Ano ba talaga ang mga ito?
Ang human rights ay hindi lisensya para gumawa ng krimen. Ang due process ay hindi idinisenyo upang iligtas o pagtakpan ang may sala, kundi upang matiyak na ang pananagutan ay naipapataw sa tunay na may sala batay sa ebidensiya at tamang proseso. Ang mga prinsipyong ito ang nagsisiguro na ang kapangyarihan ng estado ay ginagamit ayon sa batas, at hindi ayon lamang sa hinala, galit, o impluwensiya.
Kapag hindi na natin ito nauunawaan, madaling mabuo ang isang paniniwala na kapag may krimen, human rights ang may kasalanan. Kapag may suspek na dumaraan sa legal na proseso, may kumukunsinti na agad sa kriminal.
Sa paglipas ng panahon, ang paulit-ulit na ganitong pagtingin ay maaaring maging awtomatikong reaksyon. Hindi na muna sinusuri ang bawat kaso. Hindi na muna tinatanong kung ano ang totoong nangyari. Sapat na ang nakasanayang banat upang makabuo ng hatol.
Kapag ang bawat krimen ay awtomatikong ginagawang "patunay" laban sa human rights at due process, hindi na ang mga katotohanan ng bawat kaso ang nagiging batayan. Ang sarkastikong banat ang pumapalit sa pagsusuri. Ang nakasanayang retorika ang pumapalit sa pangangatwiran.
Mas malaki ang nawawala kaysa sa isang argumento.
Kapag nasanay ang lipunan na tingnan ang human rights at due process bilang kalaban ng hustisya, mas madaling tanggapin ang paglabag sa mga prinsipyong idinisenyo upang protektahan ang bawat tao laban sa maling akusasyon, pang-aabuso ng kapangyarihan, at kawalan ng pananagutan. Sa huli, hindi lang mga suspek ang maaaring mawalan ng proteksiyon, kundi sinumang mapunta sa maling panig ng kapangyarihan o maling akusasyon.
REAL TALK
Hindi sukatan ng pagmamahal sa mga biktima ang paghamak sa human rights. Hindi rin sukatan ng pagiging seryoso laban sa kriminalidad ang pagtalikod sa due process.
Ang tunay na tanong ay hindi kung galit ba tayo sa kriminalidad. Ang tanong ay kung handa ba nating isuko ang mga prinsipyong idinisenyo upang tiyaking ang tunay na may sala ang mananagot, at hindi ang sinumang madaling pagbintangan o husgahan.
Kapag bawat krimen ay pare-pareho na lang ang paliwanag at pare-pareho na lang ang sinisisi, baka hindi na katotohanan ang gumagabay sa ating paghatol.
Baka paniniwala na lang na matagal nang tumigil sa pagsusuri.